Bu felsefe, sadece hayvansal ürün tüketmemekle, giysiyi dolabında bulundurmamakla sınırlı değildir. Veganlık, hayvanlara eziyet olarak değerlendirilen her türlü avcılıktan, sirklerden, hayvanat bahçesi ziyaretlerinden, kısacası hayvanların kullanıldığı her türlü eğlence ve etkinliklerinden de uzak durmayı ifade eder.

Tam da burada Pisagor’un (MÖ 530) bir sözünü paylaşmak ve hatırlatmak gerektiğini düşünüyorum. “İnsan diğer varlıkların acımasız yok edicisi olduğu sürece sağlık ya da barış nedir bilmeyecektir. İnsanlar hayvanları katlettiği sürece birbirlerini öldürecekler. Cinayet ve acı tohumları eken sevinç ve sevgi biçemez.” Matematikçi ve filozof olarak modern toplumda da kabul gören bu değerin beslenme konusunda bir tespit mi yaptığı yoksa insan davranışları üzerine bir öngörüde mi bulunduğuna varın siz karar verin.

Son dönemde dünyada vegan beslenmeye artan ilgi ile bu beslenme biçimini derinlemesine inceleyen bilimsel araştırmalar da hız kazanmaya başladı.

Bilim insanları, Ulusal Bilimler Akademisi Bildirisi’nde yayınlanan bir çalışma ile, diyetimizden sadece hayvansal kökenli besinleri çıkartarak 2050 yılına kadar 8,1 milyon insanın hayatını kurtarabilmemizin mümkün olduğunu gösterdiler.

Veganlar, dünyanın pek çok yerinde çeşitli organizasyonlarla birbirlerine destek olmakta, hayvansal besinlerin insan sağlığına zararlı olduğunu savunmaktadırlar. Bu savunulan görüşün tam olarak doğru olduğu kanıtlanamasa da, sadece bitkilerle beslenen hayvanların, etçil hayvanlara göre ömrünün daha uzun olduğu bilinen bir gerçektir.

Daha fazla dikkatinizi dağıtmadan vegan beslenmeye, sağlıklı beslenme protokolleri çerçevesinde yakından bakalım.

Veganlığın beslenme değerlendirmesi:

Vegan diyetler, karma diyetlere göre genellikle, kolesterol seviyesi daha düşük olduğundan kalp hastalığı riskini azaltır ve tansiyonun düşük seyretmesine yardımcı olur.

Bitkisel ağırlıklı bu beslenmede, doymuş yağ ve kolesterol içeriği karma beslenmeye göre daha düşüktür. Posa, magnezyum ve potasyum, C ve E vitaminleri, folik asit, karoten, flavonoid ve diğer bitkisel kimyasalların oranı ise daha yüksektir. Bu da çok yönlü olarak iyi dengelenmiş vegan diyetin sağlık faydalarını gözler önüne serer.
Amerikan Beslenme Derneği 2009 yılında bir Vegan Beslenme raporu yayınlayarak; doğru (besin çeşitlilikleri iyi ayarlanmış) planlanmış vegan diyetlerin sağlıklı besin ögeleri açısından yeterli olduğu ve bazı hastalıkların önlenmesinde fayda sağlayabileceğini vurgulamıştır.

Vegan bireylerin besin çeşitliliklerini iyi ayarlaması son derece önemlidir. İyi ayarlanmamış vegan diyetlerin, Demir, Çinko ve Kalsiyum mineralleri, B12 ve D vitaminleri ve omega 3 (n-3) yağ asitleri açısından yetersiz olabileceği unutulmamalıdır.

Veganlık ve kanser ilişkisi

• Veganlar, vegan olmayan bireylere göre kanser açısından daha düşük risk taşımaktalar. Güncel veriler, hayvansal kökenli gıdalara beslenmelerinde ağırlık veren bireylerin, veganlara göre oldukça yüksek oranda kalın bağırsak ve prostat kanseri riski ile karşı karşıya kaldığını gösteriyor.

• Kabul gören bir sağlık verisi haline gelmiş olan obezitenin kanser riskini arttırdığı bilgisi değerlendirildiğinde ise yeşil insanlar daha şanslı. Veganların beden kitle indeksi, karışık beslenenlere göre daha düşük olduğundan kansere yakalanma riski de düşüktür.

• Vegan diyeti, ceviz, fındık gibi sert kabuklu meyveler, kurubaklagil, taze sebze ve meyveler ile saflaştırılmamış tahıl ürünlerinden karışık beslenmeye göre zengindir. Bu besinler de kansere karşı koruyucu olarak bilinen antioksidan ögelerin (E vitamini, C vitamini, karotenoidler, bioflavonoid ve diğer biyoaktif bileşikler) alımını arttırarak vücut savunmasını güçlendirir.

• Düzenli meyve-sebze tüketimi bazı kanser türlerinin oluşumunu engellemektedir. Sebze meyveler antioksidan (yağların oksidasyonunu yavaşlatarak hücrelere zarar vermelerini önleyen madde), antiproliferatif (çoğalım önleyici anlamında tıbbi bir terim)ve antikanser fitokimyasallar (kansere karşı koruyucu bitkisel kimyasallar) içermektedir. Bu bitkisel kimyasallar kanser oluşumu ve ilerleyişine sebep olan bazı hücresel süreçleri engellerler.

• Taze sebze meyve tüketiminin düzenli olması, çeşitli kanser türleri için koruyucu etkilidir. Vegan beslenmesinin önemli bir kısmını oluşturan taze sebze meyvelerin ağız kanseri, akciğer kanseri, mide kanseri ve yemek borusu kanseri için önemli ölçüde koruyucu olduğu, diğer kanser türleri için daha az olmakla birlikte koruyucu etkili olduğu görülmektedir.

• Kırmızı et tüketimi ve işlenmiş et ürünleri tüketiminin artışı ile kalın barsak kanseri artışı arasında doğrudan ilişki olduğu kabul edilmiştir. Kalın barsak kanserinden korunmada önemli etkiye sahip olan diyet lifi (posa) açısından yine veganlar daha şanslı. Vegan bireylerin günlük posa alımı, kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri ile beslenenlere göre daha yüksektir. Düzenli olarak posa yönünden zengin beslendiklerinden veganlar kalın barsak kanseri yönünden daha düşük risk atındalar.

• Herhangi bir et grubu tüketmeyen kadınların, genel olarak kansere (özellikle meme kanseri) yakalanma oranının et tüketen kadınlara göre daha düşük risk taşıdıkları bilim insanlarınca öngörülmektedir.

Son sözler;

Oxford Üniversitesi’nden Dr. Marco Springmann liderliğindeki araştırmacılara göre; dünyadaki herkes vegan olsaydı, her yıl, koroner kalp hastalıkları kanser ve tip 2 diyabete bağlı ölümlerin sayısı yüzde 19 oranında daha az gerçekleşecekti.

Sadece et tüketiminden vazgeçilerek şişmanlık kaynaklı diyabet riskini yarıya indirmenin mümkün olduğunu bilim insanları söylüyor. Ancak doğru ve dengeli planlanmışsa.

Bilinçli beslenen veganların, et yiyenlere göre ortalama yaşam sürelerinin daha uzun ve daha sağlıklı olduğu ABD’de 50 bin kişinin katılımıyla gerçekleştirilen bir araştırmada tespit edilmiştir.

Doğru planlanmayan, besin çeşitliliği iyi ayarlanmamış vegan diyetlerinin sağlığa zararlı olabileceği unutulmamalıdır. Vegan bireylerin yeterli protein, B12 vitamini, D vitamini, n-3, kalsiyum, demir ve çinko gibi besin öğelerinin alımına dikkat edilmeli, yeterli düzeyde olup olmadığı 6 ayda 1 kontrol edilmelidir. Yetersiz bir tablo varsa uzman yardımı almak için geç kalınmamalıdır.

Sağlık, hoşgörü ve umut dolu yarınlarda görüşmek üzere!

Kaynak

https://gaiadergi.com/vegan-beslenme-ile-kanserden-korunmak-mumkun-mu/

The post Vegan beslenme ile kanserden korunmak mümkün mü? first appeared on Özgür Diyet.

VEGANLIK

Vegan kelimesi, bundan 72 yıl önce The Vegan Society’nin (Vegan Topluluğu) kurulması ile literatüre girmiştir. Topluluğun kurucularından Donald Watson’ın tanımına göre Veganlık; Hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamak ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür.” Biçiminde tanımlanmıştır.

Bu tanımlama 1979 yılında yeni bir form kazanmış ve bugün de resmi olarak dernek kayıtlarında geçerliliğini koruyan son şeklini almıştır. Güncel ifade ile Veganlık: hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlarla maruz kaldıkları sömürü ve zulmün her türlüsünden -uygulanabilir olan en mümkün mertebede- kaçınan ve buna ek olarak insanların, hayvanların ve çevrenin yararına, hayvan kullanımı içermeyen alternatiflerin geliştirilmesini ve kullanımını destekleyen felsefe ve yaşam biçimidir. Beslenme söz konusu olduğunda, hayvanlardan tamamen veya kısmi olarak elde edilen ürünlerin reddedilmesini ifade eder.

Son dönemde vegan beslenmeye artan ilgi ile bu beslenme biçimini derinlemesine inceleyen bilimsel araştırmalar da hız kazanmakta.

Ulusal Bilimler Akademisi Bildirisi’nde yayınlanan bir çalışmaya göre, diyetimizden sadece hayvansal kaynaklı gıdaları çıkartarak 2050 yılına kadar 8,1 milyon insanın hayatını kurtarabilmemiz mümkün.

Oxford Üniversitesi’nden Dr. Marco Springmann liderliğindeki araştırmacılara göre; herkes vegan olsaydı, her yıl, koroner kalp hastalıkları kanser ve tip 2 diyabete bağlı ölümlerin sayısı %19 oranında daha az gerçekleşecekti.

Peki veganlığı bir yaşam felsefesi olarak değerlendirip, bu şekilde beslenmeye başlamanın faydaları varsa zararları neler dediğinizi duyar gibiyim. Tam da oraya geliyoruz.

VEGANLIĞIN BESLENME AÇISINDAN DEĞERLENDİRMESİ

Vegan bireylerin besin çeşitliliklerini iyi ayarlaması son derece önemlidir. İyi ayarlanmamış vegan diyeti demir mineralini yetersiz almalarına sebep olabilir. Bunun sonucunda ise kansızlık (anemi) görülmesi kaçınılmazdır. Demir yönünden zengin besinlere diyetlerinde her gün yer vermeli ve bu besinleri C vitamini içeren yiyecek/içecekler ile birlikte tüketmeleri önemlidir.

B12 vitaminin en yoğun bulunduğu besinler genellikle hayvansal kaynaklı (kırmızı et, ciğer, peynir, yumurta gibi) hayvansal kökenli besinlerdir. Bu besinlerin tüketilmediği vegan diyetinde B12 vitamini düzeylerinin düzenli izlenmesi, yetersiz olması durumunda takviye edilmesi gerekmektedir. Bu vitamin kırmızı kan hücrelerinin yapımında, amino asitlerin ve yağların kullanımında ve vücut hücrelerinin bir kısım fonksiyonlarını gerçekleştirmesi için önemli işlev sahibidir. B12’nin yetersiz alındığı durumda da tıpkı demir yetersizliği gibi anemiye neden olup sinir sisteminde geri dönüşü olmayan zararlar verebilir. Besin çeşitliliği sağlanarak, gerek olduğunda takviye B12 alarak bu riskleri ortadan kaldırmak mümkün. Kimsenin gözü korkmasın.

D vitamini de yine veganlarda eksikliği gözlenen bir başka vitamindir. D vitamini kalsiyum ve fosforun vücutta emilerek kullanılmasını sağlamaya, başka bir deyişle kemik sağlığını korumaya yardımcıdır. Cildin hemen altında D vitamini öncüsü bir madde bulunur. Bu madde, güneş ışınlarındaki UVB ile temas eder etmez hızla D vitaminine dönüşür. Güneş kremi sürmeden 15-20 dakika güneşlenmek ortalama 5000 ünite (günlük gereksinim) D vitamini üretmenizi sağlar. Yazın güneş ışınlarının kanserojen etkisinin arttığı 11.00-15.00 saatleri arasında güneşten uzak durmak, kış aylarında ise aksine bu saatlerde güneşlenmek D vitamini üretiminizi uyarmak için dikkat edeceğiniz küçük detaylar. (Pencereden geçen güneş ışığıyla D vitamini üretilmesi pek mümkün değil zira camlar UVB ışınlarını geçirmiyor)

Bilinen en iyi kemik onarıcısı olan kalsiyumun yeterli alınması önemlidir. Bu mineral; kasların kasılmasında, kalp atımında, kemik ve diş sağlığını korunmasında ve sinirlerin uyarılmasında önemli hayati bir öneme sahiptir. Yine besin çeşitliliğinin sağlanması ve doğru planlanmış vegan diyet ile yetersizliğin önüne geçmek mümkündür. Pekmez, yağlı tohumlar, koyu yeşil yapraklı sebzeler (marul, brokoli, karalahana vb), kuru baklagiller, kuru meyveler iyi birer kalsiyum kaynağıdır. Portakal, mandalina, limon, çilek ise orta derecede kalsiyum kaynakları arasında sayılabilir.

The post Veganlık Nedir? first appeared on Özgür Diyet.